Nánar um flokk

Talnaefni » Verðlag og neysla » Tengdar síður » Nánar um flokk

Vísitölur varpa ljósi á efnahags- og verðlagsþróun í þjóðfélaginu. Þekktust er vísitala neysluverðs sem fyrst og fremst er notuð til að meta almennar verðlagsbreytingar, verðbólgu og til verðtryggingar fjárskuldbindinga. Vísitölur sýna verðlagsþróun innanlands og erlendis og eru notaðar við samanburð á verðlagi milli landa. Í óslitinni neyslurannsókn er neysla landsmanna mæld og er hún mikilvægasta heimildin um grunn neysluverðsvísitölunnar.

Yfirlit helstu vísitalna (stutt yfirlitstafla)

Þjónusta sem veitt er:

  • almennum fyrirspurnum er svarað í síma 528 1100 og með tölvupósti
  • hægt er að vera áskrifandi að upplýsingum um vísitölur
  • á bókasafni Hagstofunnar eru veittar upplýsingar um vísitölur, hægt er að fá þar ljósrit úr skýrslum eða gögn í tölvutæku formi
      

Vísitala neysluverðs

Vísitala neysluverðs er reiknuð mánaðarlega og miðast við verðlag í að minnsta kosti vikutíma í kringum miðjan mánuð. Vísitalan er reiknuð í samræmi við lög nr. 12/1995 með breytingu í lögum nr. 27/2007. Grunnur vísitölunnar byggist á upplýsingum um útgjöld heimila úr neyslurannsókninni en viðamikið úrtak af vörum er notað til að mæla verðbreytingarnar. Vísitalan er keðjuvísitala og skipt um grunn í mars á ári hverju. Vísitalan hét áður framfærsluvísitala en nafni hennar var breytt í mars 1995 í vísitölu neysluverðs.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

Vísitala neysluverðs án húsnæðis

Vísitala neysluverðs án húsnæðis er oft notuð við verðsamanburð yfir lengra tímabil því húsnæði hefur verið reiknað eftir mjög mismunandi aðferðum í neysluverðsvísitölunni. Vísitalan hét vísitala vöru og þjónustu þar til í mars 1995.
Talnaefni (Sjá töfluna: Breytingar á vísitölu neysluverðs frá 1988)

Upplýsingar veitir:

Vísitala neysluverðs til verðtryggingar

Frá apríl 1995 er vísitala neysluverðs notuð til verðtryggingar á sparifé og lánsfé í íslenskum krónum. Vísitala neysluverðs gildir til verðtryggingar í þar næsta mánuði eftir útreikningsmánuð. Vísitala neysluverðs í mars gildir því til verðtryggingar í maí og þannig koll af kolli. Birting vísitölunnar er í samræmi við lög nr. 38/2001 með breytingu í lögum nr. 51/2007.
Talnaefni (Sjá töfluna: Vísitala til verðtryggingar)

Upplýsingar veitir:

Vísitala fyrir eldri fjárskuldbindingar sem samið var um fyrir 1. apríl 1995 og breyttust eftir lánskjaravísitölu

Í apríl 1995 var hætt að nota lánskjaravísitölu til verðtryggingar nýrra innlendra fjárskuldbindinga. Vegna verðtryggingar fjárskuldbindinga, sem urðu til fyrir þann tíma og eru með ákvæðum um lánskjaravísitölu skv. lögum nr. 13/1979, er reiknuð sérstök vísitala sem breytist eins og vísitala neysluverðs. Birting vísitölunnar er í samræmi við lög nr. 38/2001 með breytingu í lögum nr. 51/2007.
Talnaefni (Sjá töfluna: Vísitala til verðtryggingar)

Upplýsingar veitir:

Samræmd neysluverðsvísitala (Harmonised Index of Consumer Prices, HICP)

Samræmd neysluverðsvísitala er reiknuð af EES ríkjum mánaðarlega. Hún er frábrugðin vísitölu neysluverðs hvað umfang varðar m.a. er eigin húsnæði sleppt í vísitölunni.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

Alþjóðlegur verðsamanburður, útreikningur á jafnvirðisgildum PPP (Purchasing Power Parity)

Hagstofan tekur þátt í alþjóðlegum verðsamanburði sem er gerður reglulega í fjölda ríkja. Samanburðurinn er afar umfangsmikill og nær til fjölmargra vöru- og þjónustuflokka. Kannanirnar ná til allra þátta þjóðarframleiðslunnar, einkaneyslu, fjárfestinga og samneyslu. Markmiðið er að verðleggja sömu eða hliðstæðar vörur og þjónustu og afla upplýsinga um hvað vörupakkinn kostar í hverju ríki. Reiknuð eru út jafnvirðisgildi, PPP, en það er reiknieining sem sýnir hvað greiða þarf fyrir sama vörumagn í ríkjunum. Jafnvirðisgildin eru meðal annars notuð til að reikna þjóðarframleiðslu á föstu verðlagi og til samanburðar á hlutfallslegu verðlagi.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

Vísitala byggingarkostnaðar, fjölbýlishús

Vísitalan er reiknuð í samræmi við lög nr. 42/1987. Vísitalan er reiknuð mánaðarlega og mælir breytingar á byggingarkostnaði fjölbýlishúss. Í vísitölunni er vinnu og efni skipt í verkáfanga. Verð á byggingarefnum og laun eru notuð til að mæla breytingar á vísitölunni. Byggingarvísitalan er oft notuð til verðtryggingar á verksamningum.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

Vísitala byggingarkostnaðar, iðnaðarhúsnæði

Vísitalan er reiknuð mánaðarlega og mælir breytingar á byggingarkostnaði iðnaðarhúsnæðis. Í vísitölunni er vinnu og efni skipt í verkáfanga. Verð á byggingarefnum og laun eru notuð til að mæla breytingar vísitölunnar.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

Launavísitala

Launavísitalan, sem reiknuð er skv. lögum nr. 89/1989, mælir mánaðarlegar breytingar á launum launþega og er byggð á upplýsingum um launagreiðslur fyrirtækja, ríkis og sveitarfélaga. Upplýsingar um launagreiðslur á almennum vinnumarkaði og launagreiðslur sveitarfélaga eru fengnar úr launakönnun Hagstofunnar, en fyrir ríkið er upplýsingum safnað um laun 600 starfsmanna ríkisins. Vísitalan er birt mánaðarlega og er m.a. notuð til að fylgjast með launabreytingum og til viðmiðunar í ýmsum samningum.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

Vísitala framleiðsluverðs

Vísitala framleiðsluverðs er reiknuð mánaðarlega og mælir verðþróun á framleiðsluvörum innlendra framleiðenda. Grunnur vísitölunnar byggist á iðnaðarskýrslum Hagstofu Íslands sem gefnar eru út árlega og mánaðarlegar verðmælingar byggja á sölufærslum fyrirtækja í úrtaki. Vísitalan nýtist sem mælikvarði á ástand, horfur og þróun hagkerfisins til skamms tíma.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

Rannsókn á útgjöldum heimilanna

Frá árinu 2000 er rannsókn á útgjöldum heimilanna framkvæmd óslitið en áður voru gerðar útgjaldarannsóknir á fimm ára fresti. Úrtakið á ári hverju er um 1200 heimili og hefur þátttaka verið í kringum 50%.  Í rannsókninni heldur hvert heimili búreikning í hálfan mánuð og svarar spurningum um veigameiri útgjöld yfir þriggja mánaða tímabil. Frá árinu 2004 eru niðurstöður birtar á hverju ári, sem meðaltal þriggja ára. Þær eru birtar í Hagtíðindum en helstu töflur einnig í talnaefninu hér að neðan. Megintilgangur rannsóknar á útgjöldum heimilanna er að afla upplýsinga sem eru notaðar til að útbúa útgjaldagrunn fyrir vísitölu neysluverðs. Niðurstöðurnar eru einnig notaðar við ýmis önnur verkefni s.s. hag- og markaðsrannsóknir.
Talnaefni

Upplýsingar veitir:

 

Vísitölur

Fréttir

Útgáfur

Hagstofan

Vinsælt efni

 

Leita Leit

Byggir á LiSA CMS. Eskill -LiSA, Sharepoint, Veflausnir og Vefumsjónarkerfi