Nánar um flokk

Þjóðhagsreikningar

Þjóðhagsreikningum er ætlað að gefa eins konar heildarmynd af efnahagsstarfseminni í þjóðarbúskapnum. Lykilstærðin er landsframleiðslan sem sýnir þau verðmæti sem verða til sem afrakstur af starfseminni og ætluð eru til endanlegra nota. Unnt er að meta þessi verðmæti með tvennum hætti, annars vegar þegar eða þar sem þeim er ráðstafað eða þar sem þau myndast. Er því ýmist talað um ráðstöfunaruppgjör eða framleiðsluuppgjör. Ráðstöfunaruppgjörið sýnir skiptingu landsframleiðslunnar í einkaneyslu, samneyslu, fjármunamyndun og utanríkisverslun. Framleiðsluuppgjörið sýnir aftur á móti í hvaða atvinnugreinum landsframleiðslan myndast.

Við gerð þjóðhagsreikninga í Íslandi eins og í flestum, ef ekki öllum þjóðum heims er fylgt þjóðhagsreikningakerfi Sameinuðu þjóðanna (SNA 1993) en Evrópusambandið og EES-ríkin fylgja evrópskri útgáfu þess kerfis (ESA 95). Lýsingu á aðferðum við gerð íslenskra þjóðhagsreikninga er að finna í Gross National Income Inventory (ESA95) - 2008.

Þjóðhagsreikningar eru birtir á vefsíðum Hagstofunnar, í árbók hennar Landshögum og í Hagtíðindum, bæði í vefútgáfu og prentaðri útgáfu. Aðgangur að efni á vef Hagstofunnar er öllum opinn án endurgjalds. Hvað árstölur snertir, eru fyrstu niðurstöður fyrir nýliðið ár birtar í mars en endurskoðaðar tölur eru síðan birtar í september, hvort tveggja samkvæmt birtingaráætlun Hagstofunnar. Tölur fyrri ára eru jafnframt endurskoðaðar eftir því sem tilefni er til. Ársfjórðungstölur eru bitar samkvæmt birtingaáætlun í mars (4. ársfj. fyrra árs), júní (1. ársfj. líðandi árs), september (2. ársfj. líðandi árs) og desember (3. ársfj. líðandi árs). Niðurstöður eru birtar öllum samtímis á vef Hagstofunnar.

Fjármál hins opinbera

Hagstofan tekur saman yfirlit yfir fjármál hins opinbera, það er ríkissjóð, sveitarfélögin og almannatryggingar. Að stofni til er byggt á ársreikningum þessara aðila en við úrvinnslu efnisins er fylgt þjóðhagsreikningakerfi Sameinuðu þjóðanna SNA 1993 og evrópskri útgáfu þess kerfis (ESA 95). Einnig er byggt á handbók Evrópusambandsins Manual on Government Deficit and Debt og staðli Alþjóða gjaldeyrissjóðsins Government Finance Statistics Manual. Samkvæmt þessum stöðlum á að bókfæra ýmsa liði með öðrum hætti en gert er í birtum reikningum ríkis og sveitarfélaga. Dæmi af þessu tagi eru lífeyrisskuldbindingar, sala eigna og afskrift skattkrafna. Af þessu leiðir að niðurstöður bæði að því er varðar tekjur, gjöld og afkomu verða aðrar en fram koma í birtum reikningum ríkis og sveitarfélaga.

Fyrstu tölur um fjármál hins opinbera fyrir liðið ár eru birtar um miðjan mars samhliða þjóðhagsreikninum. Þessar tölur eru síðan endurskoðaðar um miðjan september, einnig samhliða þjóðhagsreikningum. Tölur fyrri ára eru endurskoðaðar, bæði í mars og september, eftir því sem ástæða er til.  Ársfjórðungslega eru birt samandregin yfirlit um afkomu ríkis og sveitarfélaga. Þessi yfirlit eru birt í lok næsta ársfjórðungs á eftir þeim sem lýst er.

Frá ársbyrjun 2005 hefur notendahópur um þjóðhagsreikninga starfað á vegum Hagstofunnar.

Þjónusta sem veitt er:

• Almennum fyrirspurnum er svarað í síma 528 1100 og með tölvupósti.
• Á bókasafni Hagstofunnar eru veittar upplýsingar um þjóðhagsreikninga og fjármál hins opinbera og hægt er að fá þar ljósrit úr skýrslum eða gögn í tölvutæku formi.
   

Nánari upplýsingar veitir:

Guðrún Ragnheiður Jónsdóttir deildarstjóri þjóðhagsreikninga og opinberra fjármála í síma 528 1121