Frétt
ţriđjudagur 8. september 2009
Nr. 156/2009
Útgáfa rits OECD, Education at a Glance 2009
Efnahags- og framfarastofnunin OECD hefur gefiđ út ritiđ Education at a Glance 2009, OECD Indicators. Í ritinu má finna margvíslegar upplýsingar um menntun í 30 ađildarríkjum stofnunarinnar, sem og tölur frá Brasilíu, Chile, Eistlandi, Ísrael, Rússlandi og Slóveníu. Tölurnar eru ađallega frá skólaárinu 2006-2007. Meirihluti talna um Ísland er byggđur á gögnum frá Hagstofu Íslands.
Ritiđ skiptist í fjóra kafla sem fjalla um: Áhrif menntunar á einstaklinga og samfélagiđ; fjárfestingu í menntun; ađgang ađ námi, ţátttöku og framfarir í menntun og um skólaumhverfiđ og skipulag skólakerfisins. Í ritinu má finna fjölda taflna og línurita. Ítarefni má finna á vefsíđu OECD.
Aukinn hvati til ađ stunda nám nćstu árin ađ sögn OECD
Árlegt rit OECD, Education at a Glance, kemur nú út í skugga erfiđleika í fjármálalífi heimsins. Ţar sem ritiđ byggist ađallega á tölum frá skólaárinu 2006-2007 eru áhrif kreppunnar ekki komin fram í tölum í ritinu. OECD telur líklegt ađ aukinn hvati verđi fyrir fólk ađ stunda nám nćstu árin vegna erfiđleika í fjármálalífi. OECD bendir á ađ menntun er góđ fjárfesting og ađ nettó ávinningur samfélagsins af fjárfestingu í háskólamenntun sé meiri en 50.000 bandaríkjadalir á nemanda ađ međaltali í OECD-ríkjunum. Á tímum niđursveiflu í efnahagslífinu sé fórnarkostnađur nemenda viđ menntun vegna tapađra launa minni en á uppgangstímum. Ţá sé erfiđara fyrir nýútskrifađa ađ komast inn á vinnumarkađinn ţar sem ţeir keppa viđ reynslumeiri starfsmenn. Yngra fólk međ litla menntun sem verđur atvinnulaust er líklegra til ađ vera atvinnulaust í lengri tíma. Međ aukinni ásókn yngra fólks í menntun breikkar biliđ á milli vel menntađs yngra fólks og eldra starfsfólks sem oft hefur minni menntun og á erfitt međ ađ fá starf ef ţađ á annađ borđ missir vinnuna. Yfirvöld ţurfa ţví ađ skođa hvernig hćgt er ađ koma til móts viđ ţarfir eldra fólks fyrir símenntun, segir OECD. Ţess er vćnst ađ útgjöld til menntamála verđi grandskođuđ og tekist á um hvernig eigi ađ fjármagna menntun.
Jafnframt bendir OECD á tölur sem sýna félagslegar afleiđingar menntunar. Ţannig eru ţeir sem eru meira menntađir líklegri til ađ vera viđ betri heilsu, hafa meiri áhuga á ţjóđmálum og treysta betur öđrum í samfélaginu.
Ísland ver mestu OECD-ríkja til menntastofnana
Útgjöld Íslendinga til menntastofnana námu 8,0% af vergri landsframleiđslu áriđ 2006 og var Ísland í efsta sćti međal OECD-ríkja hvađ ţessi útgjöld varđar (mynd 1). Vegiđ međaltal OECD-ríkja er 6,1% og međaltal ríkjanna er 5,7%. Útgjöld til menntastofnana sem hlutfall af ţjóđarframleiđslu hafa veriđ óbreytt á Íslandi frá árinu 2003 ţegar útgjöld til menntunar í leikskólum voru í fyrsta skipti talin međ í útgjöldum til menntamála. Á Íslandi fóru 18,1% útgjalda hins opinbera til menntamála áriđ 2006 en ađ međaltali vörđu OECD-ríkin 13,3% útgjalda hins opinbera til menntamála.
Almennt má segja ađ aldursdreifing ţjóđanna og ţátttaka í menntun hafi veruleg áhrif á útgjöld til menntamála. Ţannig eru útgjöld yfirleitt hćrri í löndum ţar sem börn og unglingar eru stór hluti íbúa og ţar sem nemendur eru hátt hlutfall mannfjöldans, eins og á Íslandi.
Ţegar útgjöld á nemanda frá grunnskóla til háskóla eru skođuđ vörđu OECD-ríkin ađ međaltali 7.840 bandaríkjadölum á nemanda áriđ 2006 en Ísland varđi 8.823 dölum á nemanda á árinu. Nemendum á háskólastigi fjölgađi um 54% á Íslandi á milli áranna 2000 og 2006. Útgjöld til háskólastofnana héldu ekki í viđ fjölgun nemenda og voru útgjöld á nemanda á háskólastigi áriđ 2006 90% af útgjöldum á nemanda áriđ 2000. Ţegar grunnskóla- og framhaldsskólastig eru tekin saman jukust útgjöld á nemanda á Íslandi hins vegar um 35% á sama tímabili.
Vaxandi fjöldi útlendinga stundar háskólanám á Íslandi
Í fyrsta sinn birtast tölur frá Íslandi í Education at a Glance um hreyfanlega háskólanemendur, ţ.e. nemendur sem fara á milli landa til ađ stunda nám. Ţá eru skiptinemar ekki taldir međ ţegar upplýsingar um ţá liggja fyrir. Hreyfanlegir háskólanemar á Íslandi eru 5,2% allra nemenda á háskóla- og doktorsstigi skólaáriđ 2006-2007 og 11,9% ef eingöngu doktorsnemar eru skođađir. Ef ađeins er litiđ á erlenda ríkisborgara í háskólanámi á Íslandi eru ţeir 4,9% nemenda og 14,4% ef ađeins er litiđ á doktorsnema (mynd 2). Íslenskir háskólar lađa ađ sér vaxandi fjölda útlendinga og hefur fjöldi erlendra ríkisborgara viđ háskólanám á Íslandi tćplega tvöfaldast frá skólaárinu 1999-2000.
Fleiri hefja háskólanám en útskrifast međ stúdentspróf á Íslandi
Fleiri nýnemar hefja nám á háskólastigi á Íslandi en ljúka stúdentsprófi ár hvert, m.a. vegna erlendra nemenda sem koma til ađ stunda nám á Íslandi. Ísland hefur eitt hćsta nettó innritunarhlutfall allra OECD-landa í frćđilegt háskólanám (stig 5A), 73%, en međaltal OECD-landa er 56%. Ţegar tekiđ er tillit til erlendra háskólanemenda er innritunarhlutfall á Íslandi 61%. Nettó innritunarhlutfall er reiknađ ţannig ađ fundiđ er hlutfall nýinnritađra eftir aldri af mannfjölda á sama aldri og síđan er lagt saman fyrir alla aldurshópa.
Tvöfalt fleiri konur en karlar útskrifast úr frćđilegu háskólanámi á Íslandi
Á Íslandi er nettó útskriftarhlutfall í háskólanámi ţađ hćsta sem gerist í OECD-löndunum. Nettó útskriftarhlutfall fyrir fyrstu háskólagráđu úr frćđilegu háskólanámi á Íslandi er 63,1% en međaltal OECD-ríkja er 38,7%. Útskriftarhlutfalliđ á Íslandi er 88,7% hjá konum og 39,5% hjá körlum. Hvergi í OECD-ríkjunum er meiri munur á útskriftarhlutfalli karla og kvenna. Nettó útskriftarhlutfall er fundiđ ţannig ađ reiknađ er hlutfall útskrifađra eftir aldri af mannfjölda á sama aldri og síđan er hlutfalliđ lagt saman fyrir alla aldurshópa.
Íslenskir grunnskólakennarar verja 75% kennslutímans til kennslu
OECD stóđ fyrir svokallađri TALIS-könnun á kennurum og skólastjórnendum á unglingastigi í 24 löndum skólaáriđ 2007-2008. Á Íslandi tóku einnig ţátt kennarar og skólastjórnendur á barnaskólastigi. Í niđurstöđum könnunarinnar kemur m.a. fram ađ kennarar í ţátttökulöndunum verja um 80% kennslutímans til kennslu en hluti kennslutímans fer í ađ halda uppi aga í bekknum og í utanumhald. Á Íslandi er hlutfalliđ 75% en tćplega 17% kennslutímans fer í ađ halda uppi aga í kennslustofunni, sem er međ ţví mesta sem gerist í TALIS-löndunum. Í 13,8% skóla í ţátttökulöndunum hafđi ekki fariđ fram mat á skólastarfinu undanfarin 5 ár en samsvarandi tala á Íslandi var 5,0%. Kennarar eru almennt jákvćđir í garđ mats á starfi sínu og telja ađ ţađ geri ţá ánćgđari í starfi og geri starfiđ árangursríkara. Ţrír af hverjum fjórum kennurum í TALIS-löndunum gera ekki ráđ fyrir ađ fá umbun fyrir ađ skila betra starfi. Kennarar á Íslandi eru fremur ánćgđir í starfi og hafa góđa trú á eigin getu. Ţeir fylgja hugmyndum hugsmíđahyggju (e. constructivism) um kennslu meira en í nokkru öđru TALIS-landi, en samkvćmt ţessum hugmyndum eru nemendur virkir ţátttakendur í ţekkingarleitinni og finna eigin lausnir á vandamálum.
Grunnlaun kennara sem hlutfall af landsframleiđslu nćstlćgst á Íslandi
Hlutfall grunnlauna grunnskólakennara eftir 15 ára starfsaldur af landsframleiđslu á mann er 0,71 á Íslandi áriđ 2006-2007. Ađeins í Noregi er hlutfalliđ lćgra en á Íslandi, eđa 0,68. Međaltal OECD-ríkja er 1,17 á barnaskólastigi og 1,23 á unglingastigi. Á framhaldsskólastigi er sömu sögu ađ segja en ţar er hlutfalliđ á Íslandi 0,90, í Noregi 0,72 en ađ međaltali 1,30 í OECD-ríkjunum. OECD bendir á ađ alţjóđlegur samanburđur á launum kennara sé vandasamur. Ţannig sé kennslutími kennara mislangur á milli landa og bekkir misstórir. Ţá er ekki tekiđ tillit til aukagreiđslna af ýmsu tagi, né heldur skatta og ýmissa annarra opinberra greiđslna.
Fréttatilkynningu OECD um Education at a Glance má finna á vef OECD.